E-dentico

Wirusowe zapalenie wątroby typu C jest obecnie największym problemem epidemiologicznym w Polsce. Specjaliści chorób zakaźnych mówią o pandemii i biją na alarm. Odsetek chorych w Polsce należy do najwyższych w Europie. Polska Grupa Ekspertów HCV szacuje, że 1,5-2% Polaków jest zakażonych, co stanowi około 730 tysięcy osób. Do tej pory zdiagnozowano zaledwie 30-40 tysięcy przypadków, oznacza to, że ponad 90% zakażonych nie jest świadoma tego faktu i grożącego im niebezpieczeństwa. Słaba wykrywalność zakażeń jest powodowana bezobjawowością w ciągu 15-30 letniego trwania zakażenia, brakiem objawów jego ostrej fazy w ponad 90% przypadków oraz niespecyficznymi objawami, które mogą nastąpić w wyniku wieloletniego przewlekłego zakażenia tym wirusem.

Wirus HCV nazywany jest często „cichym zabójcą” lub „wirusową bombą zegarową”. U większości osób zakażenie przebiega bezobjawowo lub objawy nie wskazują na chorobę wątroby, co utrudnia jej rozpoznanie. Niekiedy WZW C ujawnia się dopiero po 30 latach od zakażenia. U co piątej osoby przewlekle zakażonej, choroba prowadzi do marskości wątroby, zwykle po 20-30 latach trwania zakażenia, rozwijając się podstępnie, nie sygnalizuje żadnych objawów swojej obecności. Jedynymi symptomami mogą być uczucie zmęczenia, bóle stawów i mięśni, choć trudno jednoznacznie przypisać je obecności wirusa. U znacznego odsetka osób zakażonych rozwija się przewlekłe zapalenie wątroby. Zakażenie wirusem HCV jest również czynnikiem ryzyka rozwoju raka pierwotnego wątroby oraz najczęstszą przyczyną kwalifikacji do przeszczepów wątroby.

Choć nie ma na razie w 100% skutecznej metody leczenia WZW typu C, to w wielu przypadkach możliwe jest zahamowanie postępów choroby, a nawet jej całkowite wyleczenie. Kluczem do sukcesu jest wczesne wykrycie zakażenia, zwiększa ono szanse na skuteczną terapię i powrót do zdrowia. Leczenie trwa wiele tygodni, jest trudne i kosztowne, bywa, że źle tolerowane przez pacjentów. Prace nad szczepionką przeciwko HCV są niezwykle trudne i wciąż znajdują się na początkowym etapie.

Podstawą działań profilaktycznych jest stosowanie sprzętu jednorazowego użytku, staranne przeprowadzanie sterylizacji sprzętu wielorazowego użytku w autoklawie oraz utrzymanie należytej higieny w gabinetach zabiegowych. Przetaczanie krwi i preparatów krwiopochodnych należy ograniczyć do przypadków absolutnie koniecznych. Ważnym orężem walki ze wzrastającą liczbą zakażeń jest szerzenie wśród społeczeństwa zagadnień związanych z ryzykiem zachorowania na WZW i profilaktyką.

Od 2002 roku w bezpośrednią pomoc chorym dotkniętym skutkami działania groźnego wirusa aktywnie angażuje się Stowarzyszenie Pomocy Chorym z HCV „Prometeusze”. Organizacja jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Pacjentów z Chorobami Wątroby (ELPA), w którego skład wchodzą organizacje z całej Unii Europejskiej. Stowarzyszenie zrzesza ponad 2,5 tys. członków, ma kilka przedstawicielstw wojewódzkich.

Organizacja udostępnia informacje na temat placówek służby zdrowia, które leczą Hepatitis C oraz utrzymuje ścisłe kontakty z innymi podmiotami rządowymi i pozarządowymi w celu uzyskania ogólnej poprawy sytuacji i leczenia zakażonych wirusem HCV. Chorym, Stowarzyszenie zapewnia wsparcie psychologiczne w okresie choroby i leczenia.

Stowarzyszenie prowadzi szereg ogólnopolskich kampanii informacyjno-edukacyjnych, zajmuje się wydawaniem i dystrybucją materiałów edukacyjnych. Jednym z najważniejszych priorytetów jakie stawiają przed sobą pracownicy „Prometeuszy” jest dotarcie do jak największej liczby osób zakażonych HCV, które o swoim zakażeniu nadal nie wiedzą. Stowarzyszenie od blisko 7 lat prowadzi serwisy internetowe, na których sporym powodzeniem cieszą się między innymi lista dyskusyjna oraz czat tematyczny.

Stowarzyszenie jest promotorem i organizatorem ogólnopolskiej akcji znanej pod hasłem „Być może Ty? Zbadaj się – Zostań w grze”. W czasie jej trwania Stowarzyszenie Pomocy Chorym z HCV „Prometeusze”, przy współpracy z firmą farmaceutyczną Roche Polska organizuje bezpłatne badania na obecność wirusa HCV. Od 2005 roku ufundowano kilka tysięcy badań diagnostycznych w kierunku wykrycia wirusa i rozdano ponad 150 tysięcy materiałów edukacyjnych. Patronat naukowy nad kampanią objęła Polska Grupa Ekspertów HCV oraz Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. Jednej z tegorocznych kampanii towarzyszyła plenerowa wystawa fotografii. Bohaterami zdjęć były osoby zakażone wirusem HCV, sportretowane z atrybutami, które wiążą się z wykonywanym przez nie zawodem lub życiową pasją. Każda z uwidocznionych postaci trzymała lusterko zasłaniające twarz. Na plakacie, w tym miejscu, znalazło się prawdziwe lustro, w którym osoby oglądające wystawę mogły zobaczyć własną twarz. Zastosowany zabieg nawiązuje do hasła kampanii „Być może Ty?” i ma uświadamiać odbiorcy, że każdy, kto miał kontakt z zakażoną krwią, np. w szpitalu, u dentysty lub kosmetyczki może być nosicielem wirusa HCV.

Potrzebę prowadzenia działań informacyjno-edukacyjnych potwierdza badanie świadomości wirusowego zapalenia wątroby typu C wśród Polaków, przeprowadzone we wrześniu 2007 r. przez TNS OBOP na zlecenie Roche Polska. Wynika z niego, że co prawda ponad 60% Polaków słyszało o wirusowym zapaleniu wątroby typu C, ale więcej niż połowa z nich nie widzi konieczności poddawania się badaniom diagnostycznym w kierunku zakażenia wirusem HCV. Uwzględniając całą populację, jedynie 13% respondentów deklaruje, że przeszło badania w kierunku wirusa zapalenia wątroby typu C.

Efekt wykrycia nowych osób zakażonych HCV w Polsce jest z pewnością wynikiem nagłaśniania informacji o wirusie między innymi przez Stowarzyszenie, głównie dzięki kampaniom edukacyjno-informacyjnym. Stowarzyszenie prowadzi również działania edukacyjno-informacyjne w zakresie wirusowego zapalenia wątroby typu B.

Maciej Zamysłowski